Doanh nghiệp mua hàng của hộ kinh doanh không xuất hóa đơn có được tính vào chi phí hợp lý không, khi nào phải lập bảng kê mẫu 02/TNDN, và cần lưu ý gì để không bị loại chi phí năm 2026.
Hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng một năm không bắt buộc xuất hóa đơn, nên doanh nghiệp mua hàng của nhóm này vẫn có thể đưa khoản chi vào chi phí được trừ, với điều kiện lập bảng kê theo mẫu 02/TNDN và đáp ứng các yêu cầu về thanh toán, theo Thông tư 20/2026/TT-BTC hướng dẫn Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15.
Vì sao hộ kinh doanh không xuất hóa đơn khi bán hàng?
Có hai quy định cùng hội tụ ở mốc 1 tỷ đồng một năm, khiến phần lớn hộ kinh doanh nhỏ lẻ hợp pháp không có hóa đơn để giao cho bên mua.
Về nghĩa vụ dùng hóa đơn điện tử: theo khoản 8 Điều 1 Nghị định 70/2025/NĐ-CP, chỉ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên (thuộc nhóm ngành bán lẻ hàng hóa, cung cấp dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng) mới bắt buộc dùng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, có kết nối chuyển dữ liệu với cơ quan thuế. Dưới mức này, hộ kinh doanh không bắt buộc, chỉ đăng ký nếu có nhu cầu.
Về nghĩa vụ nộp thuế: hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm được miễn thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân, theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP ngày 29/4/2026, sửa đổi Nghị định 68/2026/NĐ-CP (nâng ngưỡng từ 500 triệu đồng lên 1 tỷ đồng, áp dụng từ 1/1/2026).
Hai mốc 1 tỷ đồng này khớp nhau, nên nói gọn: hộ kinh doanh doanh thu dưới 1 tỷ đồng một năm vừa được miễn thuế, vừa không bắt buộc xuất hóa đơn điện tử. Người bán nông sản, phế liệu, đồ thủ công, hay các dịch vụ nhỏ lẻ khác thuộc nhóm này đều không có hóa đơn để đưa cho doanh nghiệp mua hàng, dù giao dịch hoàn toàn hợp pháp.
Có thể bạn quan tâm: Bản tin kế toán tháng 9/2026: mốc làm việc, văn bản mới, và các đầu việc ngoài lề
Mua hàng không hóa đơn có được tính vào chi phí hợp lý không?
Có, nếu doanh nghiệp lập bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ không có hóa đơn theo đúng mẫu 02/TNDN và đáp ứng điều kiện đi kèm. Căn cứ pháp lý là Thông tư 20/2026/TT-BTC ngày 12/3/2026, quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP ngày 15/12/2025.
Cần lưu ý mẫu 02/TNDN đã thay thế hoàn toàn mẫu 01/TNDN cũ, vốn ban hành theo Thông tư 78/2014/TT-BTC và đã hết hiệu lực cùng luật thuế thu nhập doanh nghiệp cũ. Kế toán cần cập nhật đúng mẫu mới, tránh dùng lại mẫu cũ khiến hồ sơ bị coi là không hợp lệ khi quyết toán.
Để chứng minh khoản chi là có thật và hợp lý, doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ bộ hồ sơ sau:
- Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ không có hóa đơn theo mẫu 02/TNDN.
- Giấy phép hoặc giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh của bên bán, nếu bên bán là hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có đăng ký.
- Chứng từ thanh toán, đặc biệt chứng từ chuyển khoản nếu giá trị mua trong ngày của một người bán từ 5.000.000 đồng trở lên.
- Chứng từ giao hàng, nếu có, như phiếu giao hàng hoặc biên bản giao nhận hàng hóa, để đối chiếu số lượng và thời điểm phát sinh giao dịch khi cần.
Thiếu bất kỳ giấy tờ nào trong bốn loại trên, đặc biệt là bảng kê và chứng từ thanh toán, đều làm tăng rủi ro khoản chi bị loại khi cơ quan thuế kiểm tra, quyết toán.
Trường hợp nào được lập bảng kê mẫu 02/TNDN?
Doanh nghiệp chỉ được lập bảng kê mẫu 02/TNDN khi mua hàng của bốn nhóm người bán sau: nông dân, ngư dân bán sản phẩm nông, lâm, thủy sản trực tiếp; người sản xuất thủ công bán trực tiếp sản phẩm; hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế, tức dưới 1 tỷ đồng một năm; và người trực tiếp thu nhặt phế liệu.
Bảng dưới đây so sánh nhanh mẫu cũ và mẫu mới, để kế toán dễ nhận diện văn bản đang áp dụng.
| Tiêu chí | Mẫu 01/TNDN (cũ) | Mẫu 02/TNDN (mới) |
|---|---|---|
| Căn cứ ban hành | Thông tư 78/2014/TT-BTC | Thông tư 20/2026/TT-BTC |
| Ngày hiệu lực | Trước 12/3/2026 | Từ 12/3/2026 |
| Tình trạng áp dụng | Đã hết hiệu lực | Đang áp dụng |
Nếu cần hướng dẫn chi tiết cách ghi từng mục trong bảng kê và tải file Excel mẫu 02/TNDN, bạn có thể xem thêm bài viết riêng về chủ đề này trên topdichvuketoan.vn.
Link: Mẫu 02/TNDN Thông tư 20/2026/TT-BTC – Tải Excel mới nhất
Mua hàng của hộ kinh doanh không xuất hóa đơn năm 2026: cách xử lý
Để hạn chế rủi ro, doanh nghiệp nên thực hiện theo trình tự sau ngay từ khi phát sinh giao dịch, thay vì xử lý dồn vào cuối kỳ:
- Xác minh người bán có thuộc một trong bốn nhóm được lập bảng kê mẫu 02/TNDN hay không.
- Thu thập đầy đủ thông tin người bán ngay tại thời điểm mua, gồm họ tên, địa chỉ, số căn cước công dân.
- Lập bảng kê theo mẫu 02/TNDN ngay khi phát sinh giao dịch, không dồn lập vào cuối tháng hoặc cuối năm.
- Thanh toán chuyển khoản nếu tổng giá trị mua trong ngày của một người bán từ 5.000.000 đồng trở lên.
- Lưu trữ bảng kê cùng chứng từ thanh toán và chứng từ giao hàng nếu có, sẵn sàng xuất trình khi quyết toán hoặc khi bị kiểm tra thuế.
Nếu bạn đang tìm: Danh sách công ty Dịch vụ kế toán uy tín
Câu hỏi thường gặp
Mua hàng dưới 5.000.000 đồng một ngày của một hộ kinh doanh có bắt buộc chuyển khoản không? Không bắt buộc. Quy định chỉ yêu cầu thanh toán không dùng tiền mặt khi tổng giá trị mua hàng hóa, dịch vụ trong ngày của một người bán từ 5.000.000 đồng trở lên.
Hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng mỗi năm mà vẫn không xuất hóa đơn thì doanh nghiệp mua hàng có rủi ro gì? Trường hợp này không còn thuộc nhóm được lập bảng kê mẫu 02/TNDN, nên doanh nghiệp nên yêu cầu người bán xuất hóa đơn hợp lệ trước khi thanh toán, tránh chi phí bị loại hoặc bị coi là giao dịch không minh bạch khi cơ quan thuế kiểm tra.
Mẫu 02/TNDN có bắt buộc dùng đúng file Excel do cơ quan thuế công bố hay doanh nghiệp được tự thiết kế bảng kê tương đương? Doanh nghiệp nên dùng đúng mẫu 02/TNDN theo Thông tư 20/2026/TT-BTC để tránh tranh cãi khi quyết toán, dù có thể trình bày trên phần mềm kế toán riêng miễn là đủ các chỉ tiêu bắt buộc theo mẫu.
Mua nông sản, phế liệu từ người bán không có mã số thuế thì lập bảng kê thế nào? Vẫn lập bình thường theo mẫu 02/TNDN, ghi đầy đủ thông tin định danh thay thế như họ tên, địa chỉ, số căn cước công dân của người bán.
Có phiếu chi tiền mặt nhưng không lập bảng kê mẫu 02/TNDN thì khoản chi có được tính vào chi phí không? Rủi ro cao bị loại chi phí, vì phiếu chi chỉ là chứng từ thanh toán, không thay thế được bảng kê là căn cứ xác định khoản chi thuộc diện được lập theo quy định.
Bảng kê mẫu 02/TNDN lập theo từng lần mua hay có thể gộp theo tháng? Nên lập theo đúng thứ tự thời gian phát sinh từng giao dịch mua hàng, không nên dồn gộp nhiều giao dịch khác thời điểm vào một lần lập để đảm bảo tính chính xác khi đối chiếu.
TOP dịch vụ kế toán – nơi kết nối các doanh nghiệp và công ty kế toán, khai thuế, báo cáo thuế uy tín – chuyên nghiệp – giá rẻ – gói toàn quốc.
Một sản phẩm của chúng tôi: Win-Win Back – Cashback Việt nam | Hoàn tiền khi mua hàng Tiktok shop | Shopee
