Mã số thuế cá nhân kinh doanh (MST CNKD) nay chính là số định danh cá nhân 12 số trên thẻ căn cước. Doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm không phải nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân, nhưng vẫn phải đăng ký thuế trong 10 ngày làm việc kể từ ngày bắt đầu kinh doanh.
Bài viết dành cho người bán hàng online, làm tiếp thị liên kết, cho thuê nhà hoặc buôn bán nhỏ đang băn khoăn “thu nhập thấp, ít làm thì có phải đăng ký không”. Căn cứ chính: Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, Nghị định 252/2026/NĐ-CP, Thông tư 90/2026/TT-BTC và Nghị định 68/2026/NĐ-CP đã sửa bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP. Thông tin cập nhật tháng 11/2026.
Nội dung bài viết
- MST CNKD là gì?
- Mã số thuế cá nhân kinh doanh có mấy số, mã cũ đuôi 001 còn dùng không?
- Mã số thuế cá nhân kinh doanh và mã số thuế cá nhân khác nhau thế nào?
- Thu nhập thấp, ít làm có bắt buộc đăng ký mã số thuế không?
- Doanh thu dưới 1 tỷ được miễn gì, vẫn phải làm gì?
- Không đăng ký thì bị phạt bao nhiêu?
- Đăng ký MST CNKD ở đâu, mất bao lâu?
- Câu hỏi thường gặp
MST CNKD là gì?
MST CNKD là cách viết tắt của mã số thuế cá nhân kinh doanh, tức mã số thuế dùng để khai và nộp thuế cho hoạt động kinh doanh của một người. Từ khi Luật Quản lý thuế 2025 có hiệu lực, mã này không còn là một dãy số riêng do cơ quan thuế cấp. Theo khoản 1 Điều 11 Luật số 108/2025/QH15, mã số thuế của cá nhân, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh là số định danh cá nhân cấp theo pháp luật về căn cước.
Vì vậy, khi người ta nói “đăng ký MST CNKD”, việc thật sự phải làm là khai với cơ quan thuế rằng số căn cước của mình có hoạt động kinh doanh: bán gì, bán ở đâu, bắt đầu từ ngày nào. Bạn không nhận thêm con số nào mới.
Cần phân biệt hai nhóm hay bị gọi lẫn:
- Hộ kinh doanh: có Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh do cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã cấp. Thông tin thuế được chuyển sang cơ quan thuế theo cơ chế một cửa liên thông, không phải làm hồ sơ thuế riêng.
- Cá nhân kinh doanh không đăng ký hộ kinh doanh: bán hàng qua sàn, làm tiếp thị liên kết, cho thuê nhà, bán hàng rong. Nhóm này phải tự đăng ký thuế trực tiếp với cơ quan thuế, theo khoản 3 Điều 10 Luật Quản lý thuế 2025.
Bài này nói chủ yếu về nhóm thứ hai, vì đây là nhóm hay nghĩ mình “nhỏ quá, chắc không cần”.
Mã số thuế cá nhân kinh doanh có mấy số, mã cũ đuôi 001 còn dùng không?
Mã số thuế cá nhân kinh doanh hiện có 12 số, trùng với số định danh cá nhân trên thẻ căn cước. Mã 10 số và mã 13 số do cơ quan thuế tự cấp nay chỉ còn dùng cho tổ chức, đơn vị phụ thuộc, người nước ngoài chưa có số định danh và một số trường hợp đặc biệt (Điều 5 Thông tư 90/2026/TT-BTC).
Nhiều người kinh doanh từ trước vẫn giữ mã cũ 10 số, hoặc mã 13 số có đuôi -001, -002. Điều 37 Thông tư 90/2026/TT-BTC xử lý các mã này như sau:
| Trường hợp của bạn | Việc cần làm |
|---|---|
| Có mã cũ, thông tin khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư | Không phải làm gì. Từ nay dùng số định danh làm mã số thuế |
| Có từ 2 mã số thuế trở lên (ví dụ một mã đi làm, một mã đuôi -001 khi kinh doanh) | Cập nhật số định danh cho các mã đó để cơ quan thuế gộp về một số |
| Mã báo trạng thái 10 “Mã số thuế chờ cập nhật thông tin số định danh cá nhân” | Làm thủ tục thay đổi thông tin đăng ký thuế để thông tin khớp với dữ liệu dân cư |
| Hoá đơn, chứng từ cũ đã ghi mã cũ | Vẫn dùng được, không phải sửa sang số định danh |
Trạng thái 10 thường gặp ở người đăng ký thuế từ nhiều năm trước bằng chứng minh nhân dân 9 số, hoặc đã đổi tên, đổi ngày sinh trên giấy tờ mà chưa báo cơ quan thuế. Bạn tra trạng thái mã trên Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng eTax Mobile. Thấy thông tin “không khớp đúng” thì sửa trước, rồi mới khai hoạt động kinh doanh, nếu không hồ sơ dễ bị trả.
Mã số thuế cá nhân kinh doanh và mã số thuế cá nhân khác nhau thế nào?
Về con số, hai mã giống hệt nhau: cùng là số định danh 12 số. Khác nhau nằm ở thông tin đã khai với cơ quan thuế và những việc bạn phải làm sau đó.
| Mã số thuế cá nhân (không kinh doanh) | Mã số thuế cá nhân kinh doanh | |
|---|---|---|
| Con số | Số định danh 12 số | Cùng số định danh đó |
| Dùng để | Khấu trừ thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương, giảm trừ gia cảnh | Khai doanh thu, nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân từ kinh doanh |
| Tờ khai đăng ký | Mẫu 05-ĐKT, thường do công ty trả lương đăng ký thay | Mẫu 03-ĐKT, người kinh doanh tự khai |
| Việc hằng năm | Quyết toán thuế thu nhập cá nhân nếu thuộc diện | Thông báo doanh thu hoặc khai thuế, chậm nhất ngày 31/01 năm sau |
Hệ quả thực tế: bạn đã có mã số thuế cá nhân từ lúc đi làm thì vẫn chưa xong phần kinh doanh. Bạn phải khai thêm hoạt động kinh doanh vào cùng số đó. Trên eTax Mobile, việc này nằm ở mục “Hộ, cá nhân kinh doanh”, chọn “Đăng ký thuế lần đầu”, dù bạn đã có mã số thuế từ trước.
Thu nhập thấp, ít làm có bắt buộc đăng ký mã số thuế không?
Có. Có hoạt động kinh doanh thì phải đăng ký thuế, dù thu nhập thấp hay ít làm. Chỗ nhiều người hiểu nhầm là lẫn đăng ký hộ kinh doanh (xin giấy phép) với đăng ký thuế (khai với cơ quan thuế). Hai việc này có luật miễn khác nhau.
Được miễn đăng ký hộ kinh doanh. Theo khoản 3 Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối, người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, kinh doanh thời vụ, làm dịch vụ có thu nhập thấp không phải đăng ký hộ kinh doanh, trừ khi kinh doanh ngành nghề có điều kiện. Bộ Tài chính giải thích thêm: các trường hợp này không phân biệt quy mô hay mức doanh thu.
Không được miễn đăng ký thuế. Người được miễn giấy phép ở trên rơi đúng vào nhóm “cá nhân kinh doanh không thuộc diện đăng ký kinh doanh”. Điểm a.2 khoản 3 Điều 6 Nghị định 252/2026/NĐ-CP đặt thời hạn đăng ký thuế lần đầu cho nhóm này là 10 ngày làm việc kể từ ngày bắt đầu hoạt động kinh doanh. Nghị định không kèm mức doanh thu tối thiểu nào để được bỏ qua.
Những trường hợp hay hỏi nhất, câu trả lời đều là có đăng ký:
- Bán hàng trên Shopee, TikTok Shop, Lazada, dù sàn đã khấu trừ thuế thay.
- Làm tiếp thị liên kết, nhận hoa hồng từ sàn hoặc từ nhãn hàng.
- Làm bánh, nấu đồ ăn tại nhà bán qua Zalo, Facebook.
- Cho thuê nhà, phòng trọ, mặt bằng.
- Bán hàng rong, bán hàng theo mùa.
Có một cách đăng ký gọn hơn ít người biết. Điểm d khoản 3 Điều 6 Nghị định 252/2026 cho phép đăng ký thuế lần đầu qua hồ sơ khai thuế có tích hợp thông tin đăng ký thuế; khi đó hạn đăng ký trùng với hạn nộp hồ sơ khai thuế của kỳ đầu tiên. Cách này hợp với người chỉ phát sinh doanh thu lẻ tẻ, nhưng bạn nên hỏi Thuế cơ sở nơi mình ở xem mẫu khai thuế nào đang có phần tích hợp này
Doanh thu dưới 1 tỷ được miễn gì, vẫn phải làm gì?
Doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở xuống thì không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân. Mốc này có từ Nghị định 141/2026/NĐ-CP ký ngày 29/4/2026, áp dụng từ 01/01/2026, thay mốc 500 triệu đồng trong bản gốc Nghị định 68/2026. Bài báo, bài tư vấn đăng trước tháng 5/2026 thường vẫn ghi 500 triệu, bạn đọc thì để ý ngày đăng.
| Được miễn | Vẫn phải làm |
|---|---|
| Thuế giá trị gia tăng | Đăng ký thuế (mục trên) |
| Thuế thu nhập cá nhân từ kinh doanh | Thông báo doanh thu thực tế trong năm theo Mẫu 01/TKN-CNKD, chậm nhất ngày 31/01 năm sau |
| Không bắt buộc dùng hoá đơn điện tử có mã của cơ quan thuế | Khai các loại thuế khác nếu có, cùng hạn thông báo doanh thu |
| Giữ sổ, chứng từ, lịch sử đơn hàng để đối chiếu khi cần |
Mẫu 01/TKN-CNKD đang dùng là bản kèm Thông tư 89/2026/TT-BTC, áp dụng từ 01/7/2026; bản cũ theo Thông tư 50/2026 chỉ dùng cho kỳ trước ngày đó. Tải Mẫu 01/TKN-CNKD bản PDF để xem trước các ô phải khai.
Thông báo doanh thu, Thông tư 89/2026, miễn phí
Người mới bắt đầu kinh doanh có lịch riêng, theo Điều 9 Nghị định 68/2026:
- Bắt đầu trong 6 tháng đầu năm: thông báo doanh thu 2 lần, lần một chậm nhất 31/7 cho phần doanh thu đến hết 30/6, lần hai chậm nhất 31/01 năm sau cho 6 tháng cuối năm.
- Bắt đầu trong 6 tháng cuối năm: thông báo một lần, chậm nhất 31/01 năm sau.
Hai điểm hay tính sai:
- Ngưỡng 1 tỷ tính trên tổng doanh thu mọi kênh. Bán ở ba sàn và một trang Facebook thì cộng hết lại, không phải mỗi kênh một ngưỡng.
- Vượt ngưỡng giữa năm thì khai từ quý vượt. Theo khoản 1 Điều 8 Nghị định 68/2026 (đã sửa), doanh thu vượt 1 tỷ đồng ở quý nào thì khai, nộp thuế từ quý đó. Không phải tính lại thuế cho các quý trước.
Lịch khai cụ thể từng kỳ có ở bài lịch khai thuế hộ kinh doanh.
Không đăng ký thì bị phạt bao nhiêu?
Chậm đăng ký mã số thuế cá nhân kinh doanh bị phạt theo Điều 10 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, đã sửa bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 16/01/2026. Mức trong nghị định ghi cho tổ chức. Cá nhân kinh doanh và hộ kinh doanh chịu một nửa, theo khoản 5 Điều 5 và khoản 4 Điều 7 của cùng nghị định.
| Số ngày quá hạn đăng ký thuế | Tổ chức | Cá nhân kinh doanh |
|---|---|---|
| 1 đến 10 ngày, có tình tiết giảm nhẹ | Cảnh cáo | Cảnh cáo |
| 1 đến 30 ngày (trường hợp còn lại) | 1 đến 2 triệu đồng | 500.000 đến 1 triệu đồng |
| 31 đến 90 ngày | 3 đến 6 triệu đồng | 1,5 đến 3 triệu đồng |
| Từ 91 ngày trở lên | 6 đến 10 triệu đồng | 3 đến 5 triệu đồng |
Số ngày quá hạn tính từ ngày đầu tiên sau khi hết hạn 10 ngày làm việc. Mức phạt cụ thể thường là mức giữa khung, mỗi tình tiết giảm nhẹ được bớt 10%.
Tiền phạt chậm đăng ký không lớn. Phần đáng lo hơn là doanh thu thật đã vượt 1 tỷ mà chưa khai, vì khi đó còn thêm số thuế phải nộp của từng quý. Bạn đã bán vài năm mà chưa đăng ký thì nên đăng ký ngay, gom lại doanh thu từng năm từ sàn và tài khoản ngân hàng để biết mình đang ở mức nào. Chưa biết bắt đầu gom từ đâu, bạn có thể liên hệ Dịch vụ Kế toán Vạn Phúc để được hỗ trợ.
Đăng ký MST CNKD ở đâu, mất bao lâu?
Đăng ký MST CNKD làm được hoàn toàn trên điện thoại. Điều 6 Thông tư 90/2026/TT-BTC cho nộp hồ sơ qua ba đường: Cổng Dịch vụ công quốc gia, ứng dụng định danh quốc gia VNeID, hoặc hệ thống của cơ quan thuế (eTax Mobile, trang thuế điện tử). Hệ thống gửi thông báo đã nhận hồ sơ chậm nhất sau 15 phút. Hồ sơ thiếu thì cơ quan thuế báo bổ sung trong 2 ngày làm việc.
Hồ sơ chỉ gồm Tờ khai đăng ký thuế mẫu 03-ĐKT. Mẫu này thay cho mẫu 03-ĐK-TCT cũ từ 01/7/2026. Đăng ký trên eTax Mobile thì ứng dụng tự dựng tờ khai, bạn không phải tải mẫu về điền. Nộp giấy ở Thuế cơ sở thì tải mẫu 03-ĐKT bản Word, in ra, điền phần I (thông tin cá nhân) và phần thông tin kinh doanh rồi ký.
Tờ khai đăng ký thuế, Thông tư 90/2026, miễn phí
Nộp giấy thì nộp ở Thuế cơ sở, theo Điều 21 Thông tư 90/2026:
- Nơi đặt địa điểm kinh doanh, nếu có chỗ bán cố định.
- Nơi bạn cư trú, nếu không có chỗ bán cố định (bán online, bán rong).
- Nơi có nhà cho thuê; có nhiều nhà ở nhiều nơi thì chọn một nơi.
Ở TP.HCM, tra Thuế cơ sở theo phường ở bài Thuế cơ sở TP.HCM.
Bước hay vướng nhất khi đăng ký là chọn ngành kinh doanh và ngày bắt đầu hoạt động. Ngày bắt đầu là mốc tính hạn 10 ngày làm việc ở trên. Ghi ngày quá xa so với lúc bán thật thì dễ bị hỏi vì sao đăng ký trễ. Từng bước bấm trên app, kèm ảnh màn hình, có ở bài đăng ký thuế cá nhân kinh doanh online trên eTax Mobile.
Câu hỏi thường gặp
Bán hàng trên Shopee, TikTok Shop có cần đăng ký mã số thuế cá nhân kinh doanh không?
Có. Sàn khấu trừ thuế thay chỉ là cách thu thuế, không thay cho việc bạn đăng ký thuế. Sàn còn yêu cầu người bán khai thông tin đăng ký thuế; cách lấy giấy tờ sàn đòi có ở bài giấy tờ chứng minh đăng ký thuế quốc gia trên Shopee.
Doanh thu cả năm dưới 1 tỷ mà sàn đã trừ thuế thì có lấy lại được không?
Được. Theo Điều 12 Nghị định 68/2026 (đã sửa bởi Nghị định 141/2026), số thuế đã bị khấu trừ hoặc đã nộp cho phần doanh thu thuộc diện không phải nộp thuế được bù trừ hoặc hoàn. Bạn đề nghị khi thông báo doanh thu cuối năm, nên giữ bảng doanh thu tải từ sàn theo từng tháng để đối chiếu.
Tra cứu mã số thuế cá nhân kinh doanh ở đâu?
Tra trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, ứng dụng eTax Mobile hoặc tài khoản thuế điện tử của bạn. Kết quả cho biết thông tin đăng ký thuế đã khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hay chưa (khoản 5 Điều 37 Thông tư 90/2026). Thấy sai thì báo cơ quan thuế quản lý hoặc Thuế cơ sở nơi cư trú để sửa.
Đã có Giấy chứng nhận hộ kinh doanh thì có phải đăng ký mã số thuế riêng không?
Thường là không. Hộ kinh doanh đăng ký thuế cùng lúc với đăng ký hộ kinh doanh theo cơ chế một cửa liên thông (khoản 2 Điều 10 Luật Quản lý thuế 2025). Trường hợp có giấy chứng nhận mà tra chưa thấy mã số thuế, cơ quan thuế sẽ hướng dẫn nộp hồ sơ bổ sung theo khoản 6 Điều 37 Thông tư 90/2026. Cách mở tài khoản thuế điện tử cho hộ kinh doanh có ở bài đăng ký tài khoản thuế điện tử hộ kinh doanh.
Mã số thuế cá nhân kinh doanh không làm bạn tốn thêm tiền thuế khi doanh thu còn dưới 1 tỷ. Nó chỉ là bước khai báo, và làm sớm thì nhẹ hơn làm muộn. Muốn có người cùng rà lại việc khai thuế cả năm, bạn có thể tham khảo dịch vụ kê khai thuế hộ kinh doanh của Kế toán Vạn Phúc hoặc liên hệ qua Zalo 0823 369 333.
Văn bản gốc để đối chiếu khi đăng ký mã số thuế cá nhân kinh doanh: Luật Quản lý thuế 2025, Nghị định 252/2026/NĐ-CP, Thông tư 90/2026/TT-BTC, Nghị định 141/2026/NĐ-CP, Nghị định 125/2020/NĐ-CP.
Bạn đang tìm bên làm kế toán, hay bạn chính là bên làm kế toán? TOP Dịch Vụ Kế Toán kết nối cả hai phía: doanh nghiệp cần người lo sổ sách, thuế, và các công ty kế toán, khai thuế trên khắp cả nước.
- Bạn là doanh nghiệp: mở Danh sách công ty dịch vụ kế toán, chọn tỉnh thành của bạn, so vài bên rồi hãy gọi.
- Bạn là công ty kế toán: đăng ký lên danh sách miễn phí, giới thiệu dịch vụ và năng lực để khách ở khu vực của bạn tìm thấy.
- Có câu hỏi về thuế, sổ sách? Hỏi ngay ở Diễn đàn kế toán và thuế, nơi chủ doanh nghiệp và người làm kế toán cùng trao đổi mỗi ngày.
Biên tập bởi đội ngũ Topdichvuketoan
